Przemijanie

Ile winy Piłata, a ile Żydów?

                O ile Marek relacjonuje zaangażowanie się namiestnika po stronie Jezusa tylko w dwóch tekstach, o tyle Mateusz już w trzech, Łukasz w czterech, a Jan nawet w pięciu. Według apokryficznej Ewangelii wg św. Piotra (powstałej ok 120-130 r.) Piłat jest całkowicie niewinny, a w Kościele koptyjskim jest wręcz czczony jako święty. Tak do przesady pozytywne stwierdzenie skłania do ostrożności w kwestii historycznej.

                I na odwrót, zarzut przeciwko Żydom staje się z dziesięciolecia na dziesięciolecie coraz cięższy. Pierwszy List do Tesaloniczan (1 Tes 2, 15) wygląda jeszcze jak nieopatrzne potknięcie ze strony Pawła, ale aby się przekonać, że dał on początek późniejszej, dziesiątki lat trwającej kampanii, wystarczy rzut oka na trzy ostatnie ewangelie. Fatalne następstwa tak zwanego "samoprzeklęcia" ludu żydowskiego w Ewangelii wg św. Mateusza (Mt 27, 25) będziemy jeszcze omawiać. To, co Łukasz w ewangelii jedynie daje do zrozumienia w sposób zawoalowany, w Dziejach Apostolskich wielokrotnie wyraża już bez ogródek: Żydzi są tymi, którzy Jezusa rękami bezbożnych przybili do krzyża i zabili (Dz 2, 23; por. Dz 2, 36; 3, 13-15; 4, 10; 13, 27, passim). W zredagowanym przez siebie kazaniu każe Piotrowi głośno i wyraźnie powiedzieć ludowi izraelskiemu, zgromadzonemu w krużganku Salomona świątyni jerozolimskiej: "wy [Żydzi] jednak wydaliście Go i zaparliście się Go przed Piłatem, gdy postanowił Go uwolnić (Dz 3, 13). "Korygująca" uwaga dodatkowa, iż zarówno oni, jak i ich zwierzchnicy działali "w nieświadomości" i w ten sposób przyczynili się do spełnienia obietnicy zapowiedzianej przez proroków (Dz 3, 17 n.), dociera raczej tylko do teologów, w nazbyt wielu uszach tkwi jedynie antysemickie hasło o "Żydach" jako mordercach Jezusa. Dla Jana, który swą ewangelię pisze między 90 a 100 r., "ci Żydzi" stają się wręcz zadeklarowanymi przeciwnikami Jezusa. "Tendencyjność tradycji odnośnie do rozłożenia odpowiedzialności i winy między Piłata a lud Izraela jest bezsporna. Żydzi są obciążani coraz bardziej"*.

 

*Willibald Bösen, Ostatni dzień Jezusa z Nazaretu, Wrocław 2002, s. 62-63, [w tekście pominąłem przypisy].

tagi: Bösen